Uitleg bij databank

Inhoud databank Opera omnia

Gezien de tijd en omstandigheden waarin Augustinus heeft geleefd, zijn er bijzonder veel werken van hem bewaard gebleven: meer dan 130 werken van allerlei aard, waaronder de uiteenzettingen over alle 150 Psalmen, 300 brieven en ongeveer 600 preken. Dat zijn meer dan vijf miljoen woorden. Zoveel tekst vraagt om een of andere indeling. In het volgende Overzicht van Augustinus' werken staan alle 131 titels van zijn werken vermeld.

Van elk werk is opgenomen:
- het AL-nummer, > sorteercriterium
- het jaar van publicatie (indien bekend) > sorteercriterium
- de Latijnse afkorting van het werk > sorteercriterium
- de volledige Latijnse titel en een vertaling van die titel > sorteercriterium 
- de aard van het werk
- een korte beschrijving van de inhoud
- de titels van de belangrijkste recente Nederlandse vertalingen en het serienummer in de Opera- Omniauitgaven in het Latijn, Engels, Duits, Frans, Italiaans en Spaans.

Titels van series / Texts and translations

In de kolom Vertalingen zijn van de Nederlandse vertalingen de complete titelgegevens vermeld omdat er voor het Nederlandse taalgebied geen “Opera-omniaserie” van Augustinus bestaat. De vertalingen die in voorbereiding zijn, zijn niet in deze kolom opgenomen. Het Augustijns Instituut houdt hiervan wel gegevens bij. Als een werk van Augustinus verscheidene vertalingen kent, zijn alleen de belangrijkste, meest recente publicaties opgenomen. Een enkele keer is een vertaling zeer oud (17de eeuw) als dat de enige vertaling is.

De kolom Vertalingen biedt tevens een overzicht van de Opera omnia S. Augustini in het Engels, Duits, Frans, Italiaans, Spaans en Latijn. In dit overzicht van series wordt verwezen naar het deelnummer in de betreffende serie. In deze kolom wordt niet verwezen naar de kolom- of paginanummers van de betreffende tekst in dat deelnummer. Zie hiervoor het schema The Works of Saint Augustine : Dates/Editions of de rubriek Augustinus' Werken > Vertalingen of raadpleeg het hulpboek Met Augustinus aan de slag.

De gebruikte afkortingen van de series verwijzen naar de volgende titels (vergelijk Latijn-Boeken):

Augustinus heeft op het einde van zijn leven in zijn Retractationes een overzicht gegeven van zijn eigen werken. Hij verdeelt daarin zijn werken over twee perioden: die van vóór zijn bisschopswijding in 395 en die van erna. Er zijn natuurlijk ook andere mogelijkheden om Augustinus' geschriften in te delen, maar geen enkele indeling doet alle werken recht.

In het Overzicht zijn vier sorteervolgordes mogelijk: op AL-nr, jaar, AL-afk. en titel. De standaard sorteervolgorde is op het Augustinus-Lexikonnummer. Het AL-nummer, de AL-afkorting en de Latijnse titel zijn overgenomen van het Augustinus-Lexikon, omdat deze vermeldingen de internationale standaardaanduidingen zijn.

Augustinus-Lexikon nummer
Dit is het internationale nummer dat het Augustinus-Lexikon vermeldt. De nummering is in feite alfabetisch, want de nummering is gebaseerd op het eerste woord uit de titel, waarbij de voorzetsels ad, adversus, contra, de worden overgeslagen. Zo is Acta contra Fortunatum niet nummer 001 maar nr 002, na nr 001 De Academis (voorzetsel wordt overgeslagen).

Jaar
Het jaar of de periode waarin het werk geschreven moet zijn. De werken waarvan het jaartal niet kan worden gereconstrueerd, verschijnen bij het sorteren op jaar bovenaan in de lijst. Dit geldt ook voor de verzamelnamen Epistulae (brieven), Enarrationes in Psalmos (uiteenzettingen over de Psalmen) en Sermones (preken).

Augustinus-Lexikon afkorting
De afkortingen van de titels zijn gebaseerd op het kernwoord uit de titel. Dat is niet altijd het eerste woord: de afkorting van Acta contra Fortunatum is c.Fort.. De sancta virginitate is afgekort tot virg. Het voorzetsel contra (c. ......) is wel opgenomen in de afkorting, maar dat leidt niet tot een overzicht waarbij alle polemische werken bij elkaar staan, want niet alle polemische werken beginnen met contra. De werken die de Regel behandelen, Obiurgatio, Ordo monasterii, Praeceptum zijn afgekort met resp. reg. 1, reg. 2, reg. 3 en staan dus wel bij elkaar.

Titel
De sorteervolgorde is alfabetisch inclusief de voorzetsels ad, adversus, contra de. Voor een alfabetisch overzicht zonder voorzetsels zie het AL-nummer.

Aard van het werk
De criteria voor de indeling zijn gebaseerd op de onderverdeling die Trapè heeft gemaakt. Overigens laat niet elk werk zich probleemloos indelen: sommige werken zijn bijv. dogmatisch én polemisch. Daarom kan er in dit Overzicht niet op "Aard" worden voorgesorteerd.

De gebruikte criteria zijn : antiariaans, antidonatistisch, antimanicheïsch, antipelagiaans, apologetiek, autobiografie, dogmatiek, exegese filosofie, geloofsonderricht, leerboek, liturgie, moraaltheologie.

Top

Bronvermelding

 
De gegevens in het Overzicht van Augustinus' werken zijn ontleend aan:

•     Met Augustinus aan de slag : Hulpboek voor de studie van Augustinus / Hans van Reisen. - 3de uitgebr. en verb. dr. - Eindhoven: Augustijns Instituut, 2002. - ISBN : 90-801762-7-2-3. - Met name p. 4-55, de beschrijvingen. 
De tabellen in het hulpboek zijn gedetailleerder dan deze de databank Opera omnia, omdat in Met Augustinus aan de slag de bibliografische gegevens per enarratio, epistula of sermo afzonderlijk zijn vermeld. Bovendien is er ook een gedetailleerde tabel met verwijzingen naar de Latijnse tekstedities.  Dit hulpboek is te koop op het Augustijns Instituut - afd. Studie.

•    Augustinus-Lexikon / Herausg. Von Cornelius Mayer. - Basel: Schwabe, 1986-… ISBN: 3-7965-0854-5. - Met name p. XXVI-XLI : Nummer, afkorting en titel.

•     Agostino Trapè, "Saint Augustine", p. 352-462 in: Patrology / ed. by Angelo Di Berardino. - Westminister, 1986. - ISBN:

Het Augustijns Instituut kan u helpen bij het zoeken naar bepaalde citaten / tekstfragmenten uit het werk van Augustinus.  

Top