Home
Augustijns Instituut Augustinus' Leven Augustinus' Werken Contact
Augustijns Instituut > Webarchief > Artikelen > V24 - rechtspreken
zoeken
printen

V24 - rechtspreken

27 september:  Dag van de rechtspraak

website Rechtspraak.nl

 

"Donderdag 27 september vindt in Den Haag voor de eerste keer de Dag van de Rechtspraak plaats. Deze dag wil niet alleen de rechtspraak op de kaart zetten maar bovenal de betekenis ervan: Rechtspraak maakt samen leven mogelijk." aldus www.rechstpraak.nl
Wat zegt Augustinus over het recht? Zelf was hij als bisschop ook belast met het rechtspreken in civiel rechtelijke zaken.



Augustinus als rechter

De huidige scheiding tussen kerk en staat bestond in de 5de eeuw nog niet. In de late oudheid zochten de keizers steun bij de christelijke kerk om orde en vrede in het langzaam afbrokkelende Romeinse Rijk te kunnen handhaven. Vanaf de vierde eeuw hadden bisschoppen het recht uitspraak te doen in civiele rechtspraken. Augustinus trad op als rechter in Hippo Regius. Zijn biograaf Possidius vertelt dat hij elke middag een paar uur lang zitting hield in een aparte ruimte bij de kerk.

… 'Veel zaken gingen over eigendomsrecht, contracten en erfeniskwesties. Ook leidde hij rechtszaken over bijv. het statuut van de slavernij, de beschuldiging van overspel. (p. 39) … Augustinus zelf onderstreepte dat een rechtsprekende bisschop de evangelistische zachtmoedigheid (mansuetudo) moest beoefenen bij het vonnissen en gematigdheid moest toepassen bij het toekennen van de strafmaat (Ep. 133, 1-2; En. Ps. 50; Sermo 13). Hier wijst Augustinus op een verschil met de burgerlijke rechters, die eerder gericht zijn op het afradend effect van de straf. Bisschoppen spreken een straf uit vanuit een ander perspectief, namelijk gericht op de morele bekering van de veroordeelde (Ep. 134,3-4)' (p. 39-40).

... 'Augustinus verwerpt elke vorm van onrechtvaardigheid maar werd niet bewogen door een verlangen om de hele aardse samenleving te hervormen. (p. 40) Door individuele bisschoppen, waarvan Augustinus een duidelijk voorbeeld is, en ook door gezamenlijke acties, zoals bijvoorbeeld de Afrikaanse concilies t.t.v. Augustinus, bestreed de kerk politieke en sociale onrechtvaardigheden en verzocht de staat om bestuurlijke hervormingen met het oog op dit doel, hervormingen bijvoorbeeld van de slavernijwetgeving en het asielrecht.' (p.42)

de paginanrs verwijzen naar:

Augustinus' concrete omgang met de politiek / Anthony Dupont p. 34-71 in: Geloof en politiek: stad van God en stad van mensen. – Heverlee, Augustijns Historisch Instituut, (serie: Augustinusdag 2008).

Een waarachtige uitspraak:

In de Verhandelingen over het Johannesevangelie houdt Augustinus zijn gemeente het volgende voor:

… Had Jezus gezegd: "Die echtbreekster mag niet worden gestenigd," dan was Hij aan onrecht schuldig bevonden. Had Hij gezegd: "Zij moet worden gestenigd," dan had Hij niet zachtmoedig geleken. Laat Hij dus - zachtmoedig en rechtvaardig tegelijk - zeggen wat Hij moet zeggen­: "Wie van u zonder zonde is, moet dan maar als eerste een steen op haar werpen." (Joh 8,7) Dat is een uitspraak van de rechtvaardigheid: "De zondares moet worden gestraft, maar niet door zondaars. De wet moet worden voltrokken, maar niet door wetverkrachters."

Dat is werkelijk een uitspraak van de rechtvaardigheid. Als door een knots getroffen door die rechtvaardigheid bezagen de aanklagers zichzelf, bevonden zich schuldig en dropen een voor een af. (Joh 8,9) Twee zijn achtergebleven, een erbarmelijke en de erbarming. Toen de Heer hen eenmaal met het wapen van zijn rechtvaardigheid had getroffen, wilde Hij niet letten op hun val maar wendde Hij de blik van hen af en schreef wederom met de vinger op de grond.

Uit: Geef mij te drinken: verhandelingen over het Johannesevangelie / Augustinus. – Budel: Damon, oktober 2010. - (= Verhandelingen over het Johannesevangelie 33,5)

kleiner A  -  A groter
Sitemap
1 december 2015